قسم دوم : اقسام خاصهء نكاح - اينطور نيست كه يك اصل كلى داشته باشد تا بگوييم اصل ، عبارت است از اين كه استحباب ذاتى داشته باشد مثلًا ، بلكه بعضى از اقسامش حرمت ذاتى دارد و بعضى از آن استحباب ذاتى و بعضى كراهت ، وجوب ، اباحهء ذاتى . آن وقت هر كدام بالعرض تفاوت‌هايى با هم دارند . 2 ) بررسى كلام مرحوم آقاى خوئى در اقسام نكاح مرحوم آقاى خوئى مطابق تقسيم مرحوم سيد بحث نكرده‌اند بلكه از يك جهت ناقص بحث كرده‌اند و لو از جهت ديگر تفاصيلى داده‌اند . ايشان مثل مرحوم سيد كه دو تقسيم داشت : يكى براى اصل نكاح و ديگرى هم براى قسم خاصى ، مشى نكرده‌اند . از اول مىفرمايند : بعضى از اقسام نكاح ذاتاً حرام است ، بعضى ذاتاً واجب است الى آخر . ج ) : توضيح استاد پيرامون مسأله : 1 ) مرحوم سيد در ابتدا مىفرمايند : در اثر طوارى ، نكاح به اقسام خمسه تقسيم مىشود ولى بعد كه تفصيل مطلب را ذكر مىكنند احكام اربعه را ذكر مىكنند و استحباب را نام نمىبرند . به نظر مىرسد كه علتش اين باشد كه مراد از بالنظر الى الطوارى يعنى « بالنظر الى الطوارى وجوداً و عدماً » كه گاهى عناوين عرضيه در اصل نكاح نيست ، و همان حكم ذاتى فعلى هم مىشود و گاهى عناوين عرضيه در اصل نكاح وجود دارد و حكم ذاتى كه استحباب است ، تبديل مىشود به يك حكم فعلى ديگرى كه مطابق آن ذات نيست . و اين همان چهار قسم مىباشد . 2 ) تقسيم ايشان به اقسام خمسه مطابق با احكام تكليفيه است كه پنج قسم مىشود ولى در احكام وضعى پنج قسم نداريم . فقط صحت و بطلان يا نفوذ و عدم نفوذ است .